काठमाडौँ । पाकिस्तानले आउँदो शनिबारदेखि सुरु हुने टी–२० विश्वकपमा भारतविरुद्धको म्याच बहिष्कार गर्ने निर्णय लिएपछि क्रिकेट जगत तरंगित बनेको छ । पाकिस्तान सरकारले आइतबार भनेको छ कि उनीहरूको टोली विश्वकप प्रतियोगिता खेल्नेछ, तर भारतसँग प्रतिस्पर्धा गर्ने छैन ।
पाकिस्तानको वक्तव्य आउनासाथ अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् (आईसीसी) ले पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड (पीसीबी) लाई आफ्नो निर्णयमा पुनः विचार गर्न आग्रह गर्यो । यसबाट भविष्यमा पाकिस्तानलाई विभिन्न कठिनाइ पर्न सक्ने चेतावनीसमेत आइसीसीले दिएको छ ।
भारतविरुद्ध नखेल्ने निर्णय लिनुमा पाकिस्तानले कुनै पनि कारण खुलाएको छैन । यद्यपि, बंगलादेशलाई टि २० विश्वकपबाटै हटाउने आइसीसीको निर्णयप्रति पाकिस्तान असन्तुष्ट थिएन । यसैको प्रतिक्रियामा पाकिस्तानले बोल्ड डिसिजन लिएको अनुमान गरिएको छ । यो निर्णयले आइसीसी दवावमा परेको छ । साथै, पाकिस्तानलाई पनि गम्भीर असर पर्न सक्ने देखिन्छ ।
आईसीसीको खेल सम्बन्धी नियम (प्लेइङ कन्डिसन) को धारा १६–१०–७ अनुसार पाकिस्तानले २० ओभरमा शून्य रन बनाएको मानिने छ, जबकि भारतको एक पनि ओभर गणना हुँदैन । यसले गर्दा पाकिस्तानको नेट रनरेट अत्यन्तै खराब हुन्छ । बाँकी सबै खेल जिते पनि नेट रनरेट नकारात्मक रहन सक्छ ।
समूह–ए मा भारत र पाकिस्तानसँगै नामिबिया, नेदरल्यान्ड्स र संयुक्त राज्य अमेरिका छन्। यदि पाकिस्तानले यी ३ मध्ये एउटा पनि खेल हार्यो भने टोली समूह चरणबाटै बाहिरिने खतरा छ ।
अघिल्लो विश्वकपमा अमेरिकाले पाकिस्तानलाई हराएर समूह चरणमै प्रतियोगिताबाट बाहिर पठाइदिएको थियो । अर्कोतर्फ नेदरल्यान्ड्स पनि आईसीसी प्रतियोगिताहरूमा ठूला उलटफेर गर्न परिचित टोली हो ।
प्रतिवन्धको समेत खतरा
पाकिस्तानी क्रिकेटप्रति आइसीसीको रवैया विगतदेखि नै त्यति सकारात्मक छैन । आइसीसीमा भारतीय क्रिकेट बोर्डको बलियो प्रभाव रहेको मानिन्छ । आइसीसीका अध्यक्ष जय साह बिसीसीआइका पूर्वसचिव हुन् । भारत र पाकिस्तानबीचको आपसी सम्वन्ध राम्रो नहुँदा आइसीसीले पनि पाकिस्तानलाई बारम्बार दुख दिइरहेको हुन्छ । अहिलेको प्रकरणमा पनि आईसीसीले पाकिस्तानप्रति कडा निर्णय लिनसक्ने संकेत गरेको छ । आगामी टि २० विश्वकपबाटै हटाउनेदेखि भविष्यमा अन्य बन्देजहरु लगाउनेसम्मका सम्भावना छन् ।
कुनै निर्णय लिनुभन्दा अघि आईसीसीले पीसीबीसँग सोध्नेछ कि भारतविरुद्धको खेल किन बहिष्कार गरियो ? यदि पाकिस्तानले सन्तोषजनक कारण दिन सकेन भने, आईसीसीले यही विश्वकप प्रतियोगिताबाट पाकिस्तानलाई प्रतिबन्ध लगाउन सक्ने बताइन्छ ।
यसअघि अष्ट्रेलिया र वेस्ट इन्डिजले १९९६ को विश्वकपमा श्रीलंकाविरुद्ध कोलम्बोमा आतंकी हमलाका कारण सुरक्षा चिन्ताले विश्वकप बहिष्कार गरेका थिए । यस्तै, इंग्ल्याण्डले २००३ को विश्वकपमा जिम्बाब्वेविरुद्ध राजनीतिक अशान्तिको कारण देखाउँदै विश्वकप बहिष्कार गरेको थियो भने न्यूजिल्याण्डले २००३ मा केन्याविरुद्ध सुरक्षा चिन्ताकै कारण विश्वकप खेल्न मानेको थिएन ।
तर, पाकिस्तानविरुद्ध भने आइसीसी नरम हुने सम्भावना छैन । उसलाई बीसीसीआईको प्रेसर पर्ने निश्चत छ । विश्वकपमा पाकिस्तानका सबै खेलहरु भारतमा नभई श्रीलंकामा आयोजना हुँदैछन् । त्यसैले सम्भवतः पाकिस्तानले भारतसँग नखेल्नुमा सुरक्षाको कारण देखाउने छैन । जे कारण देखाए पनि आइसीसीले स्वीकार्ने सम्भावना कमजोर देखिन्त ।
पीएसएलमाथि बन्देज लगाउन सक्ने
यदि बंगलादेशलाई प्रतियोगिताबाट हटाइएको कारण देखायो भने पनि आईसीसीले कारबाही गर्ने सम्भावना छ । पाकिस्तानले यदि बंगलादेशलाई समर्थन गरेमा पाकिस्तान सुपर लिग (पीएसएल)लाई नो अब्जेक्सन सर्टिफिकेट (एनओसी) नदिने भनेर आइसीसीले पहिल्यै चेतावनी दिएको थियो ।
अर्कोतर्फ पाकिस्तानले समूह चरणमा भारतविरुद्ध नखेल्ने घोषणा गरेको छ, तर यदि नकआउट चरणमा दुबै टोली आमनेसामने भए भने खेल्ने कि नखेल्ने भन्नेबारे पाकिस्तान स्पष्ट छैन ।
आईसीसीका स्रोतका अनुसार, पाकिस्तानसँग यस विषयमा जवाफ मागिनेछ । यदि जवाफ सन्तोषजनक भएन भने पीसीबीमाथि कडा कारबाही गरिनेछ ।
पाकिस्तानले सन् २०२५ मा च्याम्पियन्स ट्रफी (आईसीसीद्वारा आयोजना हुने एकदिवसीय प्रतियोगिता) को आयोजना गरेको थियो । २९ वर्षपछि पाकिस्तानले आईसीसी प्रतियोगिता आयोजना गर्ने अवसर पाएको हो ।
अब आईसीसीले भविष्यमा पाकिस्तानलाई आयोजनाको अधिकार नदिने सम्भावना छ । भारत–पाकिस्तान खेल नहुँदा आईसीसीको आम्दानी (रेभेन्यू) घट्न सक्छ । जसकारण आर्थिक क्षतिपूर्ति भराउन आईसीसीले पाकिस्तानलाई दिइने वार्षिक आम्दानीको हिस्सा पनि घटाउन सक्छ ।